بودجه ریزی بر مبنای صفر اولین بار توسط پیتر فیر در شرکت تگزاس اینسترومنتز امریکا در اواخر دهه ۱۹۶۰ ابداع شد و کتاب وی هنوز هم جامع ترین مطالعه در زمینه این رویکرد به بودجه ریزی محسوب می شود. هدف فیر، ایجاد یک راهکار تصمیم گیری بود که شرکت تگزاس اینسترومنتز را وادار می ساخت تا در چارچوب شرایط بازار که به سرعت در جال تغییر بود، توان رقابتی خود را حفظ کند. وی بر این باور بود که بهترین راه برای این کار، قراردادن مدیران درجایگاهی است که همواره این پرسش را مطرح کنند که دلیل کاری که انجام می دهیم چیست؟ آیا نباید از منابع موجود برای انجام کاری دیگر استفاده کنیم؟ یکی از بهترین راه های قرار دادن این پرسش در مرکز توجه این است که هر سال بودجه را بدون فرض برخورداری از آنچه سال گذشته انجام داده ایم آغاز کنیم. وی می پرسد که اگر مجبور باشیم هر سال از صفر آغاز کنیم و هرچه را طوری فراهم کرد که فرض کنیم می توانیم آنچه را انجام می داده ایم متوقف کرده و به جای آن چیز دیگری را انجام دهیم؟ آیا این شیوه به بروز خلاقیت ها و خدمات جدید منجر نمی شود و بدین ترتیب جایگاه برجسته شرکت در بازار را تضمین نمی کند؟ پیتر فیر بر این باور بود و رویکرد بودجه ریزی بر مبنای صفر را نیز برای نیل به این هدف ایجاد کرد. فلسفه طرح همیشگی این پرسش که دلیل تداوم فعالیت های گذشته چیست جوهر اصلی بودجه ریزی بر مبنای صفر است.
بودجه ریزی بر مبنای صفر بر این فرض استوار است که بودجه ریزی را می توان به عنوان ابزاری برای شکل دادن به سیاست های عمومی و ایجاد برنامه ریزی نظام مند به کار برد. در سال ۱۹۷۱ جیمی کارتر که در آن زمان فرماندار جورجیا بود ، فلسفه و سیستمی را که فیر برای شرکت تگزاس اینسترومنتز ایجاد کرد برای نظام بودجه ریزی ایالت خود برگزید. (پناهی،۱۳۸۶: ۴۶)
البته در عمل، بودجه ریزی بر مبنای صفر در بخش عمومی تنها به صورت تعدیل یافته وجود دارد و معمولاً به صورت«بسته های تصمیم» است که مدیران را ملزم می سازد فعالیت ها یا برنامه های بودجه ای مجزا (در سطح تعدیل یافته نسبت به سال قبل) ارائه دهند که در بودجه ابتدای سال ذکر شده است. به طور کلی بودجه ریزی بر مبنای صفر از مدیران می خواهد تا بودجه خود را مثلاً به ۷۰ تا ۸۵ % بودجه سال قبل کاهش دهند و آنگاه درخواست های مورد نظر خود را به آن بیافزایند. این رویکرد معمولاً «بودجه ریزی صفر تعدیل یافته» نامیده می شود. اگر چه این رویکرد مدیران را تشویق می کند تا برخی برنامه های موجود را در رقابت با برنامه های جدید قرار دهند، ولی آن ها را از تنش شدید ناشی از توجیه همه برنامه ها از نقطه صفر رها می کند.
عناصر اصلی شیوه بودجه ریزی بر مبنای صفر شامل بودجه پایه، واحد های تصمیم گیری، بودجه کاهش یافته و بسته های تصمیمات هستند که بر اساس اولویت رتبه بندی شده اند. بودجه پایه در واقع سطح هزینه های لازم برای حفظ سطح خدمات فعلی با قیمت های سال آینده و افزایش آن معادل افزایش نرخ تورم است. سطح بودجه کاهش یافته درصدی است که بر اساس دستورالعمل ها باید به زیر سطح بودجه پایه کاهش یابد. سطح بودجه کاهش یافته شامل خدمات حیاتی یا ضروری می باشد و ممکن است شامل برنامه های جدید یا موجود هم باشد. بسته های تصمیمات، افزایش های جداگانه سطح بودجه کاهش یافته هستند که بر اساس اولویت برای حفظ برنامه های موجود، افزایش بار کاری یا افزودن برنامه های جدید رتبه بندی شده اند.
الف) سؤالات تحقیق
سئوالاتی که در این تحقیق به دنبال پاسخ آن ها هستیم عبارت است از:
۲)نظام بودجه ریزی بر مبنای عملکرد در دانشگاه امام صادق(ع) چه مؤلفه ها و شاخص هایی دارد؟

برچسب:
نویسنده: doni